چکلیست فنی کارشناسی تویوتا
خرید تویوتا در بازار ایران مثل معامله روی مین است. دلالها عاشق این هستند که شما با ذهنیت «تویوتا خرابی ندارد» پای معامله بیایید. دقیقاً از همین اعتماد شما استفاده میکنند تا جنازهی یک کمری یا پرادو را با روغنسوزی مخفی و گیربکسِ رو به موت، به قیمت ماشین در حد صفر به شما قالب کنند. من در این سالها موتورهایی را باز کردهام که ظاهرشان برق میزد، اما داخل سیلندرشان فاجعه بود. دلالها یاد گرفتهاند چطور صدای ناهنجار موتور را خفه کنند و چراغ چک را طوری خاموش کنند که تا دو روز بعد از قولنامه روشن نشود.
موتور بیصدا
خیلیها فکر میکنند اگر موتور تویوتا مثل ساعت کار کند و صدایی از آن در نیاید، یعنی عالی است. اما حقیقت چیز دیگری است. اگر موتور بیش از حد سایلنت است، احتمالاً با روغن نمره ۵۰ یا استاپ-اسموک (Stop Smoke) طرف هستید. این مکملهای غلیظ مثل عسل میمانند؛ فاصله بین قطعات فرسوده را پر میکنند تا صدای یاتاقان و لقلق سوپاپها به گوش شما نرسد.
کافیست گیج روغن را بکشید. اگر روغن بیش از حد کش آمد یا چسبندگی عجیبی داشت، یعنی موتور این ماشین در حال مرگ است. موتور سالم تویوتا باید با روغن ۵W-۳۰ کار کند که غلظت کمی دارد. هر غلظتی فراتر از این، یعنی یک جای کار میلنگد و صاحب ماشین دارد عیب موتور را با روغن غلیظ ماسمالی میکند. اگر چنین چیزی دیدید، هزینهی سنگین [تعمیر موتور تویوتا] را همانجا از قیمت کل ماشین کسر کنید.
گیربکسهای «مورفین زده» و ضربههای پنهان
گیربکس اتوماتیک تویوتا هوشمند است، اما وقتی صفحاتش تمام شود یا بلوک هیدرولیک (ساعت) کثیف شود، شروع به تقه زدن میکند. دلال برای اینکه شما این ضربه را حس نکنید، از مکملهای ضدلغزش استفاده میکند که اصطکاک را موقتاً بالا میبرد.
یک راه ساده برای مچگیری وجود دارد: ماشین را روشن کنید، کولر را روی آخرین درجه بگذارید تا موتور زیر بار برود، حالا دنده را از حالت خلاص (N) به عقب (R) ببرید. اگر بیش از یک ثانیه طول کشید تا دنده درگیر شود یا لرزش شدیدی به بدنه افتاد، آن گیربکس تعطیل است. تعویض روغن یا [سرویس گیربکس تویوتا] در این مرحله دیگر معجزه نمیکند؛ شما با یک هزینه چند صد میلیونی روبرو هستید.
چراغ چکهایی که با «شعبدهبازی» خاموش شدهاند
یکی از کثیفترین کارهای دلالها، پاک کردن کدهای خطا دقیقاً ۱۰ دقیقه قبل از رسیدن شماست. چراغ چک خاموش میشود، اما ایراد (مثلاً خرابی کاتالیزور یا سنسور اکسیژن) هنوز سر جایش هست. این چراغ بعد از ۵۰ کیلومتر رانندگی دوباره روشن میشود؛ یعنی دقیقاً وقتی که شما پول را دادهاید و به خانه رسیدهاید.
برای اینکه در این تله نیفتید، حتماً از کارشناس بخواهید با دیاگ پارامتر Readiness را چک کند. اگر سنسورها در وضعیت “Not Ready” بودند، یعنی خطاها تازه پاک شدهاند. در این شرایط، بدون [عیبیابی با دیاگ تخصصی] و چک کردن کدهای پنهان (Pending)، قولنامه امضا نکنید. کاتالیزور تویوتا به تنهایی قیمت یک خودروی داخلی را دارد؛ شوخی نگیرید!
موتور شسته شده
وقتی کاپوت را بالا میزنید و با یک موتور برقافتاده و واکسزده مواجه میشوید، نترسید، اما به شدت شک کنید. موتور تویوتا اگر سالم باشد، باید “خشک و خاکی” باشد. دلال موتور را میشوید تا نشتیهای روغن از کاسهنمدها، واشر سرسیلندر و پمپ هیدرولیک را مخفی کند.
چراغقوه بیندازید زیر پلوسها و دور فیلتر روغن. کوچکترین اثر “خیسی” بعد از یک دور زدن کوتاه، نشانه یک نشتی مزمن است که میتواند نشانه واشر زدن موتور باشد. در چنین شرایطی، حتماً شماره یک [امداد خودرو تویوتا] معتبر را داشته باشید چون بعید نیست در اولین سفر جادهای، ماشین واشر بسوزاند و زمینگیرتان کند.
سیستم VVTi و صدای استارت سرد
سیستم زمانبندی متغیر سوپاپ تویوتا (VVTi) شاهکار مهندسی است، اما به شدت به کیفیت روغن حساس است. دلالها معمولاً ماشین را قبل از رسیدن شما گرم میکنند. چرا؟ چون دنده تایم VVTi اگر خراب باشد، فقط در ۳ ثانیه اول استارت سرد صدای “تیک تیک” یا خراشیدگی میدهد و بعد از گرم شدن روغن، صدا قطع میشود.
اگر برای بازدید رفتید و دیدید کاپوت یا منبع آب گرم است، بدانید فروشنده دارد چیزی را از شما مخفی میکند. به عنوان یک مکانیک میگویم: تویوتایی که در استارت سرد صدا بدهد، یعنی در آستانه یک جراحی قلب باز (تعمیر اساسی) است.
کلاهبرداری در کیلومتر
در تویوتاهای مدل ۲۰۱۰ به بالا، کم کردن کیلومتر فقط با یک کابل ساده انجام میشود. اما دلالها یادشان میرود که تویوتا “ردپا” میگذارد.
- من همیشه برای تشخیص کارکرد واقعی، سراغ یونیت کیسه هوا (Airbag) یا ماژول ABS میروم. دلالها معمولاً فقط کیلومتر پشت آمپر را کم میکنند، اما ساعت کارکرد موتور در ECU ثبت میشود. اگر دیدید فرمان ماشین براق شده یا پدال ترمز خورده شده اما کیلومتر عدد ۸۰ هزار را نشان میدهد، مطمئن باشید این ماشین حداقل ۲۵۰ هزار تا راه رفته است. خودرویی که کارکردش دستکاری شده، یعنی در تمام قطعاتش از جمله [پلوسهای تویوتا] و جلوبندی، خستگی مفرط دارد.
سیستم تعلیق و شاسی
بسیاری از تویوتاهای چپی یا تصادفی سنگین، با قطعات استوک رنگ فابریک بازسازی میشوند. دلال میگوید “ماشین بدون رنگ است”.
- نکته حرفهای: به مومکشیهای لبه گلگیر و سینی جلو دقت کنید. موم فابریک تویوتا با ناخن کنده نمیشود و حالت لاستیکی خاصی دارد. اگر موم زیر دستتان خرد شد، یعنی ماشین در ایران بازسازی شده است. همچنین به وضعیت زیر شاسی دقت کنید؛ پاشیدن رنگ مشکی (Undercoating) به زیر ماشین، بهترین راه برای پنهان کردن جوشکاریهای شاسی است. اگر چنین موردی دیدید، حتی با بهترین [صافکاری و نقاشی تخصصی] هم این ماشین دیگر تعادل نخواهد داشت.
برق و الکترونیک
تویوتا سیستم برق بسیار پایداری دارد، اما وای به روزی که دست یک سیمکش غیرحرفهای به آن بخورد. دلالها برای مخفی کردن خطای سیستم پایداری (VSC) یا ایربگ، گاهی لامپ پشت آمپر را کلاً حذف میکنند یا آن را به چراغ روغن پل میکنند.
- تست طلایی: وقتی سوئیچ را باز میکنید (قبل از استارت)، باید تمام چراغهای هشدار از جمله ABS، Airbag، VSC و Check روشن شوند و بعد از استارت خاموش گردند. اگر چراغی اصلاً روشن نشد، یعنی دلال آن را از کار انداخته تا شما خرابی سیستم را نبینید. در این شرایط حتماً نیاز به [تعمیرات برق تخصصی] پیدا خواهید کرد که هزینههای عجیبی روی دستتان میگذارد.
